Μπαλτάς, Άλκης

   Αρχιμουσικός και συνθέτης, ο Άλκης Μπαλτάς γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 30 Νοεμβρίου του 1948, από γονείς μουσικούς. Γιος του Σωτηρίου Μπαλτά από τη Λήμνο και της Γαλάτειας Οικονομίδου από τα Ιωάννινα, έλαβε τα πρώτα μαθήματα βιολιού από τη μητέρα του. Μελέτησε βιολί στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης με τον Σταύρο Παπαναστασίου, σπουδάζοντας επίσης ανώτερα θεωρητικά και σύνθεση υπό τον Σόλωνα Μιχαηλίδη. Ως βιολιστής, υπήρξε μέλος της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης (1969-74) και συμμετείχε με υποτροφίες στην Παγκόσμια Ορχήστρα Νέων· επίσης, συνεργάστηκε, ως βοηθός του Γιάννη Μάντακα, με τη χορωδία του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Το 1974, έλαβε το πτυχίο Νομικής από το ΑΠΘ. Συνέχισε τις μουσικές του σπουδές, με υποτροφία της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, στη Hochschule der Künste του Βερολίνου, απ’ όπου, το 1978, πήρε δίπλωμα σύνθεσης (από την τάξη του Max Baumann) και διεύθυνσης ορχήστρας (από την τάξη του Hans-Martin Rabenstein).
   Επιστρέφοντας στην Ελλάδα το 1978, αποδύθηκε σε ένα μακροχρόνιο, σημαντικό και πολύπλευρο εκπαιδευτικό έργο, καταβάλλοντας συγχρόνως προσπάθειες διάδοσης της λόγιας μουσικής σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Έχει διατελέσει Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης (1983-1992· κατά την περίοδο της θητείας του, μεταξύ των άλλων, ίδρυσε και την Ορχήστρα Νέων της ΚΟΘ). Υπήρξε, επίσης, Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (1994-1997), των Μουσικών Συνόλων της ΕΡΤ (1997-1999), της Συμφωνικής Ορχήστρας του Δήμου Κερκυραίων (2004-2008), καθώς και της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου (2011-2017). Από το 1992 μέχρι το 2011, δίδαξε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης τα μαθήματα αρμονίας, ενορχήστρωσης και διεύθυνσης ορχήστρας. Υπήρξε Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Σύγχρονου Ωδείου Θεσσαλονίκης και του Ελληνικού Ωδείου Αθηνών. Είναι, επίσης, Καλλιτεχνικός Διευθυντής του ωδείου ‘Μουσικό Κολλέγιο’ στη Θεσσαλονίκη. Από τον Μάιο του 2010, είναι Αρχιμουσικός της Συμφωνικής Ορχήστρας της Φιλαρμονικής Εταιρείας Κερκύρας. Από το 2001 μέχρι τον Νοέμβριο του 2019, είχε την καλλιτεχνική ευθύνη του Φεστιβάλ Πάτμου ‘Η Θεία Αποκάλυψη της Μουσικής’.
   Με πλούσια σταδιοδρομία αρχιμουσικού, έχει διευθύνει όλες τις ελληνικές και πολλές ξένες συμφωνικές ορχήστρες, καθώς και την Όπερα Θεσσαλονίκης και την Εθνική Λυρική Σκηνή, και έχει δώσει πολλές συναυλίες σε χώρες του εξωτερικού (Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, Βέλγιο, Τσεχοσλοβακία, Σουηδία, Αυστρία, Γερμανία, Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Κύπρο, Σοβιετική Ένωση, Τουρκία, ΗΠΑ, Αργεντινή, Κατάρ, Αυστραλία, Αγγλία, κ.ά.).
   Ο Άλκης Μπαλτάς είναι μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών. Το συνθετικό του έργο καλύπτει σχεδόν όλα τα είδη της μουσικής: φωνητικά και ορχηστρικά έργα, μουσική δωματίου, συνθέσεις για σόλο όργανα, για φωνή και πιάνο, χορωδιακά, όπερες, σκηνική μουσική κ.ά.
   Η μουσική γραφή του είναι κυρίως τονική, καλλιεργώντας, ως επί το πλείστον, το ιδίωμα του ύστερου ρομαντισμού. Ακολουθώντας και συνεχίζοντας τα πρότυπα της Εθνικής Μουσικής Σχολής, σε πολλά από τα έργα του χρησιμοποιεί στοιχεία της ελληνικής μουσικής παράδοσης, δίνοντας έτσι το στίγμα της προέλευσής του. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα έργα του Κυπριακή Σουίτα, Ελλάδα, Χορωδιακές επεξεργασίες ελληνικών δημοτικών μελωδιώνΛαϊκά Μικροτράγουδα και το μικρασιάτικο τραγούδι Απόψη τα μεσάνυχτα. Σε πολλά έργα του Άλκη Μπαλτά, το ρομαντικό και το εθνικό στοιχείο συνυπάρχουν με το νεοκλασικό ύφος, την ατονική γραφή και πιο μοντέρνα ιδιώματα, δημιουργώντας έτσι οξείες αντιθέσεις, ενώ μερικές φορές η μουσική του έχει έντονο γκροτέσκο και χιουμοριστικό χαρακτήρα. Πολλές φορές, ο συνθέτης κάνει χρήση παλαιότερων τεχνικών (όπως κανόνας, πασσακάλια, φούγκα), παραπέμποντας στην παλαιότερη ευρωπαϊκή μουσική παράδοση, όντας συνεχιστής της.
   Η αγάπη του για τους νέους αντανακλάται σε διάφορες συνθέσεις, είτε γραμμένες για νέους μουσικούς (όπως Μουσική για νέους, Ταξίδι στη Μεσόγειο, Τέσσερα νησιώτικα τραγούδια) είτε προοριζόμενες για νεαρό ακροατήριο (όπως τα έργα Στο εργαστήρι του συνθέτη και Χορωδιακά τραγούδια για παιδιά, καθώς και τα μουσικά παραμύθια Ο ευτυχισμένος πρίγκιπας, Ο εγωιστής γίγανταςΤι ζητάει ο Ζήνων και Φρικαντέλα, η μάγισσα που μισούσε τα κάλαντα).
   Η εκτενής εργογραφία του περιλαμβάνει όπερες (ΜόμοΣτον Νότιο Πόλο νομίζουν ότι κάνει ζέστη), το μπαλέτο Πανώρια, συμφωνική μουσική (Ντιβερτιμέντο για ορχήστρα, Συμφωνικό Ρέκβιεμ, Συμφωνία σε ένα μέρος κ.ά.), μουσική για έγχορδα (Θρήνος, Σουίτα για έγχορδα, Ρομαντική κίνηση σε έναν παράξενο κόσμο κ.ά.), μουσική δωματίου για διάφορους συνδυασμούς οργάνων, μουσική για σόλο όργανα, καθώς και τραγούδια για χορωδία a cappella, για χορωδία και οργανικό σύνολο, για σόλο φωνή και οργανικό σύνολο, και επίσης τραγούδια με πιάνο. Έχει επεξεργαστεί και διασκευάσει έργα πολλών συνθετών για διάφορα οργανικά σύνολα (Νικολάου Μαντζάρου Ύμνος εις την Ελευθερίαν κ.ά.).
   Έχει συνεργαστεί με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και το Θεατρικό Εργαστήρι Θεσσαλονίκης. Πολλά έργα του (μουσικής δωματίου, χορωδιακά, για ορχήστρα, όπερα κλπ.) έχουν επανειλημμένως εκτελεστεί, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Συνθέσεις του έχουν διακριθεί σε ελληνικούς καθώς και σε διεθνείς διαγωνισμούς (Ιταλία, Ισπανία).
   Έργα του έχουν κυκλοφορήσει σε 14, μέχρι σήμερα, δίσκους ακτίνας: Μικρή Σουίτα για κουιντέτο ξύλινων πνευστώνΜουσικές ΣτιγμέςΜικρά Τραγούδια του Έρωτα, 6 απλά τραγούδια, Ελληνικοί Διάλογοι, Σουίτα για πιάνο, Τα τραγούδια του κοσμοκαλόγερουΝτιβερτιμέντο για ορχήστρα, Συμφωνικό Ρέκβιεμ, Σουίτα για έγχορδα, ΘρήνοςΡομαντική κίνηση σε έναν περίεργο κόσμο, Παραλλαγές στο γαλάζιο, Νανούρισμα για τον ΑμαντέουςΠαραλλαγές Παγκανίνι, Ορφικός Ύμνος στη Νύκτα, Ηχώ στο χάος, Πανώρια (μπαλέτο), Μονόλογος, Ο εγωιστής γίγαντας, Θρησκευτική Χορωδιακή Μουσική, μουσική για το φιλμ ‘Ναζιστικό στρατόπεδο Παύλου Μελά’, Εσωτερικοί Διάλογοι, Προσφορά στη ΜάναΧορωδιακά τραγούδια για παιδιά, Πρωινό Άστρο, Κυπριακή Σουίτα, Ο γέροντας στην Αγια-ΣοφιάΠνοή ανέμου, The Unknown Island, Greensleeves Dream, VisionΑπόηχοι, Της ξενιτιάςΑπόψη τα μεσάνυχτα.
   Τον Απρίλιο του 2020, του απονεμήθηκε το Διεθνές Μουσικό Βραβείο ‘Clouzine’ για το CD Sacred Choral Works, το οποίο χαρακτηρίστηκε ως ‘Το Καλύτερο Άλμπουμ Σύγχρονης Χορωδιακής Μουσικής’.

Σύνταξη κειμένου: Ελένη Γρηγορέα – Ιωάννης Τσελίκας

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ


ΕΣΠΑ